Fosa do cemiterio de Santa María de Asados Fosa en cemiterio
As investigacións realizadas sitúan no cemiterio da igrexa de Santa María de Asados como o lugar de enterramento ou enterramentos irregulares de dúas vítimas da violencia golpista asasinadas con case un mes de diferenza: Manuel Piñeiro Abeijón, paseado o 14 de agosto de 1936, e Francisco López Pérez, o 12 de setembro do mesmo ano.
Investigación histórica
As investigacións realizadas sitúan neste cemiterio o espazo de enterramento irregular de dúas vítimas da violencia golpista asasinadas con case un mes de diferenza: Manuel Piñeiro Abeijón, paseado o 14 de agosto de 1936, e Francisco López Pérez, o 12 de setembro do mesmo ano. Segundo o estudo realizado, o lugar máis probable de inhumación apuntaba ao sector comprendido entre o muro perimetral do cemiterio, os panteóns de 1936 e unha oliveira que funciona como referencia persistente na memoria local. Porén, tras a intervención arqueolóxica descártase dita área como espazo de inhumación das vítimas, reducindo así a incerteza espacial para futuros estudos e actuacións.
Investigación arqueolóxica
A área intervida presentaba unhas dimensións iniciais de aproximadamente 4 x 4 metros, situada ao leste da oliveira. Posteriormente, levouse a cabo unha ampliación cara ao oeste de 3,70 metros, co obxectivo de esgotar o espazo arredor da citada árbore. A superficie total intervida acadou os 20 m², situados en torno á oliveira, mantendo unha separación respecto do muro que pecha o adro polo norte de 70 cm no sector leste e de 1,30 m no sector oeste.
Unha vez retirados os niveis superficiais, foron localizadas no sector leste catro fosas con orientación NW-SE. As súas características construtivas, xunto coa presenza puntual de fragmentos cerámicos de cronoloxía antiga —posiblemente medieval— permitiron interpretalas como enterramentos históricos.
Análise forense
Durante a intervención arqueolóxica non se atoparon restos óseos humanos. Con todo, nunha das capas superficiais apareceu un fragmento de costela que parecía non pertencer a un humano. A análise antropolóxica confirmou que corresponde á parte posterior dunha costela de sección cadrangular, cunha lonxitude máxima de 94 mm e un diámetro anteroposterior de 13 mm, e que non é compatible coa morfoloxía humana.
Pola súa banda, a análise dos solos indica que non parece probable que as fosas 01 e 02 contivesen restos óseos recoñecibles nos últimos 2–4 séculos.
Tech info
Location
- Localidade
- Asados, Rianxo
- Concello
- Rianxo
- Provincia
- A Coruña
Features
- Nº persoas enterradas
- 2
- Tipoloxía do asasinato
- Paseos
- Cronoloxía
- 1936
Status
- Intervención
- Si, pero non exhumada. No lugar intervido no 2025 non se atopaban os restos das vítimas.
- Propiedade do terreo
- Eclesiástica
- Memorialización e sinalización
- Si. A Asociación Cultural Simón Varela e o Concello de Rianxo inauguraron no 2006 unha placa nas inmediacións do cemiterio. Posteriormente, o 23 de abril de 2022 a Comisión pola Recuperación Da Memoria Histórica do Barbanza e o Concello de Rianxo, homenaxearon ás vitimas e colocaron un monólito no Alto da Paradegua, en Burés, lugar onde foron asasinados.
Sources
Archive
Información consultada na Base de Datos de Nomes e Voces:
Bibliography
Grandío Seoane, E. (2007). “Anos de odio: golpe, represión e Guerra Civil na provincia da Coruña (1936-1939)”. A Coruña: Deputación Provincial da Coruña.
“Santos Suárez, X. e Comoxo, X. (2010). “Rianxo na súa historia: consecuencias da Guerra Civil 1936-1939”. Deputación da Coruña.
Villaverde García. E. (1995). “Heroes e mártires. A Segunda República e a guerra civil no Barbanza”. Santiago de Compostela, Tórculo.
Xerargo Agrafoxo. (1997). "Memoria do 36. A represión en Noia e Lousame", en A Nosa Terra, nº 799, 8-10-1997
Newspaper archives
"Rianxo homenaxea ás vítimas do franquismo". Nós Diario, 23.07.2022