Informe de De Greiff sobre a promoción da verdade, a justicia, a reparación e as garantías de non repetición

Informe de De Greiff sobre a promoción da verdade, a justicia, a reparación e as garantías de non repetición

O informe de Pablo de Greiff, Relator Especial sobre a promoción da verdad, a xustiza, a reparación e as garantías de non repetición, sobre a súa visita ao reino de España, vén de ser publicado e será presentado oficialmente o vindeiro 10 de setembro. Na súa visita, entre o 21 de xaneiro e o 3 de febreiro de 2013, mantivo encontros con representantes do Estado y da sociedade civil tanto a nivel central, como nas Comunidades Autónomas de Andalucía, Cataluña e Galicia, onde coñeceu de preto o desenvolvemento do proxecto Nomes e voces.

No seu informe, de Greiff sinala: " O Relator Especial destaca iniciativas valiosas en favor da verdade, que aínda que non suplen as necesidades dunha política de Estado e de mecanismos oficiais de verdade, poderían caracterizarse como boas prácticas, pola súa calidade metodolóxica, a cantidade e variedade dos seus fondos documentais e accesibilidade ao público. O proxecto Nomes e Voces, liderado pola Universidade de Santiago de Compostela, fixo público en Internet un amplísimo fondo documental sobre a represión e as vítimas da Guerra Civil en Galicia, con testemuños directos e arquivos, catalogados e dixitalizados. O Relator Especial tamén saúda o extenso banco audiovisual, que inclúe testemuños e vídeos educativos do Memorial Democràtic de Catalunya. O Relator Especial expresa preocupación de que non existan aínda iniciativas similares a nivel estatal. A falta dunha política pública sobre verdade e memoria limita as oportunidades de coordinación e intercambio de experiencias e saberes e dificulta a maximización do impacto e os recursos. Restrinxe tamén a posibilidade de ampliar os proxectos de esclarecemento histórico de forma que eventualmente acubillen a todas as vítimas (e aínda o testemuño dos perpetradores)".

Recomendacións do Relator

O Relator Especial formula unha serie de recomendacións e insta a: 

a) Mostrar un compromiso decidido do Estado por darlle vixencia plena, con carácter prioritario, aos dereitos á verdade, a xustiza, a reparación e as garantías de non repetición. O Relator Especial recalca que as limitacións de recursos, aínda que poden reducir as capacidades do Estado, non poden xustificar a inacción en favor destas medidas;

b) Avaliar rigorosamente a implementación da Lei de Memoria Histórica e o seu uso por parte das vítimas en aras de axustar os modelos e medidas aos reclamos das vítimas, establecendo canles de comunicación entre as autoridades competentes, as vítimas e asociacións;

c) Incrementar e promover o contacto e a coordinación entre as diferentes institucións públicas de memoria histórica, así como asignar os recursos necesarios para o cumprimento das súas funcións;

d) Promover as actuacións na materia e coordinación entre as Defensorías do Pobo nacional e autonómicas existentes;

e) Evitar disparidades profundas nas leis relevantes ao tema entre niveis autonómicos e nacional, asegurando unha protección igualitaria e homoxénea para todas as vítimas. O Relator Especial recoñece a competencia das comunidades autónomas e o desenvolvemento de lexislación e medidas que ofrecen maior recoñecemento e protección ás vítimas que a nivel nacional.

f) Promover as iniciativas do Estado e a sociedade civil que aglutinen e respondan as demandas de todas as vítimas de violacións dos dereitos humanos e do dereito humanitario, independentemente da súa afiliación política ou aquela de os perpetradores. 

g) Atender de forma urxente as demandas das vítimas en termos de verdade, establecer algún mecanismo para "oficializala" e resolver a excesiva fragmentación que caracteriza a construción da memoria en España. Restablecer, se non aumentar, os recursos nesta materia. Un mecanismo oficial para o esclarecemento da verdade deberá cumprir polo menos coas seguintes funcións: 

- Sistematizar a información existente; 

- Superar a fragmentación e dispersión da información e esforzos;

- Trazar un plan ordenado de investigacións; 

- Establecer metodoloxías e a homologación das mesmas; 

- Acceder a arquivos e fondos documentais oficiais e non oficiais;

- Incluír un proceso oficial de validación, presentación formal e espallamento das súas conclusións que ofreza un recoñecemento oficial ás vítimas; 

- Promover a participación das vítimas e os seus familiares no proceso e rexerse pola noción de dereitos, independentemente da identidade ou filiación política tanto de vítimas como de perpetradores;

h) Revisar, consultando coas vítimas e as asociacións, o modelo actual onde o Estado delega a responsabilidade sobre as exhumaciones. Asignar os recursos necesarios e asegurar a actuación das autoridades xudiciais, entre outras, en todos os casos;

i) Establecer unha política estatal de arquivos que garanta o acceso a todos os fondos, revisando os criterios aplicables en materia de privacidade e confidencialidade, para axustalos aos estándares internacionais aplicables, incluíndo regulacións claras, por exemplo a través da adopción dunha Lei de arquivos.

j) Sistematizar as iniciativas en relación con símbolos e monumentos franquistas, de conformidade coa lexislación vixente, promovendo intervencións diferenciadas, a contextualización e "resignificación" de símbolos e monumentos cando non se recomende a súa remoción;

k) Implementar as recomendacións formuladas pola Comisión de Expertos para o Futuro do Val dos Caídos no seu informe de 2011, en particular en favor da "resignificación" do sitio, programas de investigación e divulgación e a restauración e conservación, incluíndo a dignificación do cemiterio e o resgardo respectuoso dos restos de todas as persoas aí inhumadas. Achegar maior claridade á lexislación sobre a condición xurídica das diferentes partes do sitio, sobre as competencias e responsabilidades do Estado e da Igrexa. Atender os reclamos de quen esixen recuperar os restos dos seus familiares inhumados aí sen o seu consentimento. Cando non sexa materialmente posible, deseñar e implementar, coa participación dos familiares, medidas adecuadas de reparación, incluíndo medidas simbólicas ou de dignificación;

l) Continuar consolidando os esforzos realizados en materia de educación histórica e en dereitos humanos e establecer mecanismos de avaliación sobre a implementación destes programas, con miras a asegurar consistencia e unha efectiva execución;

m) Fortalecer os programas de formación de funcionarios públicos, incluídos o Poder Xudicial e as forzas de seguridade, en materia de dereitos humanos e incorporar materias relacionadas coa historia da Guerra Civil e o franquismo, en liña cos plans de estudo nacionais, incluíndo o estudo das responsabilidades das institucións do Estado nas violacións graves dos dereitos humanos e do dereito humanitario durante este período, como unha medida de educación, sensibilización e para promover a non repetición. Centrar este estudo nos dereitos de todas as vítimas.

n) Ampliar o recoñecemento e a cobertura dos programas de reparación para incluír todas as categorías de vítimas que quedasen fóra dos programas existentes. Tomar medidas para atender os pedidos relacionados coa restitución das propiedades e documentos incautados a particulares. Realizar maiores esforzos para establecer medidas de reparación non materiais e simbólicas;

o) Ampliar os estudos existentes sobre as violacións aos dereitos das mulleres e desenvolver medidas de reparación e recoñecemento especial do dano que sufriron como consecuencia da Guerra Civil e o franquismo, incluíndo a violencia sexual, agresións, humillacións e discriminación en represalia pola súa afiliación real ou suposta ou a das súas familias ou parellas;

p) Identificar mecanismos idóneos para facer efectiva a nulidade das sentenzas adoptadas en violación dos principios fundamentais do dereito e do debido proceso durante a Guerra Civil e o franquismo. Estudos comparados doutras experiencias de países que enfrontaron retos similares, incluíndo moitos no contexto europeo, poden resultar sumamente proveitosos.

q) Valorar as alternativas e privar de efecto as disposicións da Lei de Amnistía que obstaculizan todas as investigacións e o acceso á xustiza sobre violacións graves dos dereitos humanos cometidas durante a Guerra Civil e o franquismo;

r) Promover unha maior conciencia acerca das obrigacións internacionais en materia de acceso á xustiza, o dereito á verdade e as garantías do debido proceso e darlle expresión institucional adecuada a esas obrigacións;

s) Asegurar a colaboración da xustiza española con procedementos xudiciais no exterior e tomar medidas contra o enfraquecemento do exercicio da xurisdición universal por parte de tribunais españois.

Gardado en Noticias 1 de setembro de 2014 | sen comentarios
Etiquetado como Páxina Web, Base de datos, Memoria, Investigación, Historia, Represión, Foxas

Sen comentarios

 

Subscribirse ao blog por rss

A navalla suíza
Responsable
Universidade de Santiago de Compostela
Colaboradores
Universidade de Vigo Universidade da Coruña Deputación de Lugo
Patrocina
Feder Xunta de Galicia
Deputacion da Coruña As Pontes de García Rodríguez